مقاله علمی-پژوهشی
عنوان مقاله:تأثیر موافقتنامههای تجارت ترجیحی بر مشارکت کشورها در زن
جیرههای ارزش جهانی: نقش عمق و محتوا
محل انتشار:نشریه علمی سیاستنامه علم و فناوریدوره ۱۶، شماره ۲، تیر ۱۴۰۵
نویسندگان:نجمالدین یزدی، فاطمه صفار، محمد صادق صارمی
چکیده:در دهههای اخیر، گسترش زنجیرههای ارزش جهانی و موافقتنامههای تجارت ترجیحی تأثیر قابلتوجهی بر ساختار اقتصاد و تجارت جهانی داشته است. این موافقتنامهها، افزون بر کاهش موانع تجاری، میتوانند زمینه مشارکت کشورها در زنجیرههای ارزش جهانی و بهبود حکمرانی اقتصادی را فراهم کنند. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ اکتشافی و از طریق مرور نظاممند ادبیات علمی، به بررسی این پرسش میپردازد که «عمق» و «محتوای» موافقتنامههای تجارت ترجیحی چگونه بر میزان ادغام کشورها در زنجیرههای ارزش جهانی اثر میگذارد. پس از غربالگری مطالعات، ۱۰ اثر اصلی تحلیل و مضامین در سه محور «ابعاد محتوایی موافقتنامهها»، «شاخصهای عمق و تنوع» و «پیامدها برای زنجیره ارزش جهانی» دستهبندی شدند. یافتهها نشان میدهد هرچه موافقتنامههای تجاری عمیقتر باشند، تأثیر آنها بر افزایش تجارت در زنجیرههای ارزش جهانی بیشتر است؛ بهویژه در کشورهای در حال توسعه که امکان تخصصگرایی در بخشهای مشخصی از زنجیره را دارند. نتایج همچنین نشان میدهد برای کشورهایی مانند ایران، صرف افزایش تعداد موافقتنامهها کافی نیست و محتوای توافقها و میزان صراحت و دقت تعهدات، در موفقیت راهبرد ادغام در زنجیرههای ارزش جهانی نقشی تعیینکننده دارد.
دریافت و دسترسی به جزئیات بیشتر